Terwijl ik op een vroege warme zaterdagochtend op mijn schommelbankjein de tuin zit en in gedachten de laatste communicatietraining doorneem die ik heb gegeven, verbind ik deze aan de presentatietraining die ik komende week weer mag gaan geven. En ik vraag me af of luisteren, het onderwerp waar ik bij communicatie altijd extra lang bij stil sta, ook een rol speelt bij presenteren. Mijn onderbuik zegt: zeker wel! Mijn hoofd vraagt: hoe dan, je bent bij presenteren toch voornamelijk zelf aan het woord?

Doelen van presenteren

Ik loop in gedachten even de doelstellingen van presenteren door. Doelen van presenteren zijn bijvoorbeeld:

  • Overtuigen
  • Informeren
  • Verkopen

Als ik luisteren koppel aan deze doelen dan wordt het belang van luisteren al heel snel duidelijk: als je de ander ergens van wilt overtuigen, moet je wel weten waar hij zich bevindt op het op een schaal van 0 tot 10. Als je de ander ergens over wilt informeren helpt het als je ook weet of achterhaalt wat de ander al weet. Als je doel is om iets te verkopen, dan moet je wel weten welke behoefte de ander precies heeft.

Maar ook als het je doel is jouw persoonlijke verhaal te delen met de wereld is het van belang om te luisteren naar de inbreng van je publiek.

“Voorbereidend luisteren” of “on stage luisteren”

Het helpt natuurlijk als je je goed voorbereidt en vooraf al informatie verzamelt door te gaan luisteren naar je (mogelijke) toekomstige publiek. Dit kun je bijvoorbeeld doen door interviews in te plannen met vertegenwoordigers van je doelgroep.

Maar je kunt ook ‘on stage luisteren’. Daarmee bedoelen we dat je bij de opening van je presentatie of tijdens je presentatie vragen stelt aan je publiek.

Er zijn verschillende soorten vragen om te stellen (en waar je vervolgens naar luistert):

  • Opwarmvragen.
  • Vragen naar meningen om het horen wat voor vlees je in de kuip hebt.
  • Vragen naar wat mensen al weten over het onderwerp.
  • Vragen om informatie op te halen over je publiek.
  • Vragen om jouw doel beter te bereiken… wie heeft er wel eens last van ….. wie herkent zich in…. Wie kan wat vertellen over hoe hij/zij de huidige situatie ervaart…

Om dit te doen moet je stevig in je schoenen staan:

  • Je moet de antwoorden kunnen integreren in je eigen verhaal.
  • Je moet de leiding terug durven pakken als je publiek net iets te veel te vertellen heeft.
  • Je moet een topper zijn in tijdbewaking.

Luisteren is ruimte geven

Maar er is nog iets van belang: luisteren is aandacht geven. Maar ook de ander de ruimte geven.

En bij presenteren is dat laatste lastig. Jij staat daar omdat jij iets te vertellen hebt en een doel voor ogen hebt. De ander de ruimte geven kan ervoor zorgen dat je je eigen doel niet behaalt.

Een valkuil is daardoor dat je al vrij snel zegt: oh dat heb ik ook wel eens”, dit vervolgens als haakje gebruikt en dan je eigen ervaring inbrengt, weer op weg naar jouw doel. Op dat moment beperk je de ruimte voor de ander aanzienlijk, omdat het dan weer over jou gaat.

In deze zin is luisteren dus moeilijk te combineren met presenteren. Want je staat daar juist omdat je wilt dat anderen jouw verhaal horen.

Luisteren is aandacht geven

Luisteren in de definitie van “aandacht geven” is wat makkelijker toepasbaar. Het publiek zal het prettig vinden als je ze betrekt bij je presentatie, ze zullen zich gezien en gehoord voelen. Bijvoorbeeld door vragen te stellen of door ze uit te nodigen een voorbeeld in te brengen. Echter door niet de illusie te wekken dat ze veel ruimte krijgen kun je makkelijker de leiding behouden en je eigen verhaal vertellen. Luister uiteraard wel goed naar de antwoorden die je krijgt. Blijf niet te veel met je hoofd bij je eigen verhaal, ga niet nadrukkelijk op zoek naar een bruggetje. Luister naar wat er gezegd wordt, bedank het publiek en vraag je ter plekke hardop af hoe je dit voorbeeld kunt inpassen in je verhaal.

Parkeer

Omdat je tijdens de presentatie niet te lang kunt luisteren en niet veel ruimte hebt voor de ander, kun je, wanneer je wel die behoefte voelt ontstaan, deze beter even ‘parkeren’.

Voel je niet vervelend als je zegt: ik hoor daar na de presentatie graag meer over!

Zoek die ander dan ook bewust op en geef deze persoon op dat moment de ruimte. Dit wordt zeker weten gewaardeerd! En wedden dat dit gesprek dan onbewust ook nog bijdraagt aan je eigen doel?!