Laatst overkwam mij het onverwacht tijdens een presentatie: ik voelde mijn keel droog worden van de zenuwen. Herkenbaar? Voor mij een flinke verrassing want ja, ik geef toch al enige tijd trainingen in presenteren. Wat doe je dan? En hoe voorkom je het? Ten eerste wil ik in deze blog wat misverstanden over zenuwen uit de weg ruimen. Dat leidt direct naar tips om je zenuwen de baas te worden. Daarna zal ik er eerlijk over zijn of mijn keel mij het spreken onmogelijk maakte tijdens die presentatie van mij.

Rob Verkerke en Edith Groenendaal Kloppend Presenteren

Misverstand 1: zenuwen voorafgaand aan je presentatie zijn een ramp

Je hebt je goed voorbereid op je presentatie, weet waarover je het gaat hebben, wat je boodschap is, hoe je jouw presentatie hebt opgebouwd. Je bent er helemaal klaar voor, maar dan slaan de zénuwen toe.  De dag vooraf, de dag zelf. Het uur U nadert. Je vervloekt jezelf al vanaf het eerste moment dat je zenuwen beginnen dat het je niet lukt rustig te blijven, en windt je er ontzettend over op. Waarom ontstaan die zenuwen toch steeds? Hoe kan ik die eindelijk eens de baas? Het antwoord is simpel! Eerst maar een vraag om je op weg te helpen:

Heb je ooit een topprestatie geleverd zonder zenuwen vooraf?

Wel eens gesport in competitieverband? Of meegedaan met een voorstelling? Of onder tijdsdruk een klus moeten klaren? Het zijn allemaal prestaties waarbij jouw zenuwen je helpen je er bewust van te maken dat je wat te doen staat. Ze maken je  lichamelijk en mentaal klaar om te gaan presteren! Dat begint al een beetje als je er vooraf aan denkt, juist nadat je alles tot in de puntjes hebt voorbereid. De dag zelf bij het opstaan denk je aan wat komen gaat en zéker vlak voor het begin van je prestatie. Daardoor besef je mogelijk vroegtijdig of net op tijd dat je er nog iets aan wilt veranderen, iets wilt toevoegen. Dank je wel, zenuwen.

Zenuwen zijn dus onmisbaar!

Op het moment suprême laadt je lichaam zich op. Je kijkt scherper uit je ogen, je oren spitsen zich. Klaar voor het startschot, om het toneel op te gaan of om snel aan de slag te gaan voor de klus. Of om een presentatie geven en ja, dat is ook een prestatie van jewelste. Je staat voor een grote of kleine groep en iedereen kijkt je aan. Dat vraagt focus, het vraagt aandacht, het vraagt rust, het vraagt actie. Dus wees blij met je zenuwen. Die horen er echt bij. Zónder kun je niet presteren. Dat besef alleen al, maakt de kans al kleiner dat jouw zenuwen jou zullen verlammen.

Misverstand 2: Je lichaam werkt je tegen

Daar sta je dan. Je kijkt naar de mensen en ineens… voel je van alles in je lijf. Je adem versnelt, je handen trillen, je stem wordt hoger, wat ieler. Je praat sneller dan anders, je vergeet wat je eigenlijk wilt zeggen… Of je moet ineens hoognodig naar de wc, terwijl je net bent geweest. Wat nu? Waarom doet je lijf dit? Je zou er haast weer de zenuwen van krijgen. Als jou dit overkomt, ben je niet de enige. Het betekent in feite dat je je lichamelijk en mentaal nog niet voldoende hebt voorbereid. Je lijf en leden staan nog niet op scherp en je lichaam eist dat alsnog op; nét als je begint met je presentatie.

Er is een simpele oplossing voor, en dat is je lijf vooraf opwarmen van top tot teen. Zwaai met je armen, doe een ademhalingsoefening, spring op en neer of schreeuw het lekker van je af. Zo kanaliseer je de spanning die in je lijf zit, voel je je ontspannen en stevig in je schoenen staan. Let wel, iedereen is anders en het gaat erom je eigen manier te vinden hoe je je lichaam áán zet.

Presenteren is eigenlijk net sporten.

Zoals je niet kunt verwachten dat een sprinter zonder warming-up een goede tijd neerzet, geldt dat ook voor jouw presentatie. Dus warm je vooraf op, het geeft precies de ontspanning en focus die je bij het presenteren nodig hebt. Parkeer je auto wat verder van de deur voor je het gebouw binnen gaat zodat je even in de frisse lucht de benen nog kan strekken of trek je even terug in het nabije trappenhuis. Er zijn altijd wel mogelijkheden om je in korte tijd lichamelijk en mentaal voor te bereiden.

Misverstand 3: Je hoofd heeft gelijk

Mocht je blij zijn met je zenuwen vooraf, maar je toch nog onrustig voelen en gaat je lichaam ondanks je warming-up wat rare kuren vertonen, dan is het tijdens de presentatie lastig je hoofd koel te blijven houden. Dat kan de beste overkomen. Wat doe je ter plekke met die lichte zenuwen, die wat hogere ademhaling en/of stem, en met al die gedachten die tegelijkertijd door je hoofd tollen?

De truc (de eerste) zit ‘m er gek genoeg in dat je dit allemaal eerst moet herkennen en accepteren. De stress die je nog (over) hebt, vraagt om aandacht en geeft aan dat je tijdens je presentatie weinig ruimte hebt om waar te nemen wat zich voordoet. Je gedachten zijn dan vaak slechts vlucht- of vechtoplossingen en leiden af. Neem even wat ruimte, soms helpt het al dat letterlijk te doen door een beetje heen en weer te lopen.

De tweede truc is om op zo’n moment van spanning waar te nemen wat je ziet, hoort of ervaart en dit met je publiek te delen. Dan verdwijnt de stress voor je het weet als sneeuw voor de zon. Je ziet bijvoorbeeld iemand vragend kijken en zegt ‘Klopt het dat je een vraag hebt?’. Of je benoemt dat je het heel spannend vindt om te presenteren. Hierdoor ontstaat er interactie (non-verbaal of verbaal) met je toehoorders en je neemt even een break waardoor je – net als bij het stellen van een vraag of een mini-wandeling van een paar stappen – even los komt van je stress, simpelweg omdat je er even niet mee bezig bent. Je lichaam ontspant dan een beetje, je stem wordt rustiger en je kunt weer verder.

En hoe liep het af met mijn droge keel?

Met het kennen van deze misverstanden ben je al veel beter gewapend om opkomende stress te benutten in plaats van ze de baas over je te laten spelen. Natuurlijk geldt vooral ‘oefening baart kunst’, maar uh, hoe liep het nou af met die droge keel van mij? Stap één was dat ik het waarnam en serieus nam, waarna ik me een paar stappen verplaatste en ging letten op een rustige ademhaling. Die oplossing paste goed. Hierna kon ik rustig verder met mijn presentatie.

Wil je ook leren hoe je presenteert op een manier die voor jou comfortabel is? Rob Verkerke en Edith Groenendaal geven trainingen in Kloppend Presenteren waar je handige inzichten en oefeningen krijgt om dit alles in de praktijk te brengen!

kloppend presenteren blog

Blog geschreven door Rob Verkerke.